Onderzoek
De kernreflectiemethodiek is ontstaan uit een samenwerking van Angelo Vasalos en Fred Korthagen, beiden opleider en therapeut, die allebei op zoek waren naar een antwoord op de vraag wat de essentie is van psychologische en spirituele groei. Hun gezamenlijke werk en hun daarop gebaseerde publicaties zijn gebaseerd op een aantal verschillende benaderingen, waaronder diverse theorieën over professionele groei, Gestalttherapie, psycho-analytische benaderingen, psychosynthese, rationeel-emotieve therapie (RET), neuro-linguistic programming (NLP), de positieve psychologie, de diamantbenadering van Almaas, oplossingsgerichte therapie en verschillende westerse en oosterse wijsheidstradities. De uitdaging die Vasalos en Korthagen zichzelf stelden, was om de essentie van al die benaderingen samen te vatten in hoogstens vijf principes of een eenvoudig stappenplan, vanuit het idee dat de meeste mensen niet meer dan vijf dingen tegelijk kunnen onthouden. Toen hun missie naar hun gevoel gelukt was door de ontwikkeling van de kernreflectiemethodiek, hebben zij daar uitgebreid over gepubliceerd (zie de literatuurlijst ) en hebben zij zich onder andere gericht op het verder onderbouwen van de kernreflectiemethodiek door wetenschappelijk onderzoek. Dat laatste heeft geresulteerd in een aantal onderzoeken waarin de processen en opbrengsten die gepaard gaan met de toepassing van kernreflectie in kaart zijn gebracht, zowel op individueel als op organisatieniveau. We vatten de belangrijkste van deze onderzoeken hieronder kort samen.
Individuele processen en opbrengsten
Meijer, Korthagen en Vasalos brachten zorgvuldig in kaart wat er gebeurde in zeven coachingsgesprekken met behulp van kernreflectie, die gevoerd werden met een lerares die worstelde met haar professioneel functioneren. Het onderzoek bracht aan het licht dat de lerares gedurende het coachingstraject een aantal fasen doorliep die uiteindelijk uitmondden in het vermogen om les te geven vanuit een staat van presence. Daardoor werd haar onderwijsgedrag veel effectiever.
Artikel: Meijer, P.C., Korthagen, F.A.J. & Vasalos, A. (2009). Supporting presence in teacher education: The connection between the personal and professional aspects of teaching. Teaching and Teacher Education, 25(2), 297-308. Download.
Hoekstra en Korthagen onderzochten wat er gebeurde met een andere lerares, die eerst geen formele ondersteuning kreeg bij haar professioneel functioneren en die toen alsmaar tegen dezelfde problemen aanliep. Daarna veroorzaakten een paar coachingsgesprekken op basis van kernreflectie een fundamentele doorbraak, doordat de lerares zich bewust werd van haar idealen, kernkwaliteiten en interne belemmeringen en zij deze belemmeringen leerde te overwinnen. Dit leidde tot belangrijke leeropbrengsten wat betreft haar denken over zichzelf en haar onderwijs, en het leverde fundamentele veranderingen op in haar onderwijsgedrag.
Paper: Hoekstra, A. & Korthagen, F.A.J. (2009, April). To change or not to change: The merits of formal versus informal teacher learning in the workplace. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, San Diego. Download. Dit paper wordt binnenkort gepubliceerd in the Journal of Teacher Education.
Processen en opbrengsten van een cursus gebaseerd op kernreflectie
Nog niet gepubliceerd, maar wel afgerond is een onderzoek naar toepassing van kernreflectie in een cursus voor universitaire studenten die last hebben van uitstelgedrag, waardoor hun studie niet opschiet. Zulke cursussen werden al jarenlang gegeven, maar waren toen meer gericht op het ontwikkelen van vaardigheden als planning en jezelf monitoren. In een procesgerichte studie werden de ervaringen van de studenten in de op kernreflectie gebaseerde cursus onderzocht: wat bracht de cursus bij hen teweeg en wat leerden ze daarvan, en wat gebeurde er met hun uitstelgedrag? Het uitstelgedrag werd ook gemeten met behulp van een kwantitatief instrument, dat voorheen ook in de (oude) cursussen gebruikt was. Daardoor kon aangetoond worden dat de cursusvariant die gebaseerd was op kernreflectie, effectiever was.
Paper: Ossebaard, M., Korthagen, F., Oost, H., Stavenga, J. & Vasalos, A. (2008). Remediëren van uitstelgedrag van studenten in het hoger onderwijs: Een benadering gebaseerd op de positieve psychologie. Download.
Processen en opbrengsten op individueel en op organisatieniveau
Noordewier, Korthagen en Zwart (2009) onderzochten de processen en opbrengsten op zes basisscholen, waar korte kernreflectietrajecten werden verzorgd. Er waren niet alleen opbrengsten op individueel niveau (zoals toename in competentie in coaching, nieuwe inzichten in leren, en meer bewustzijn van eigen idealen en kernkwaliteiten), maar ook op organisatieniveau. Er ontstond meer openheid, contact en inspiratie op het niveau van de school als geheel. Opvallend was dat lerarenteams rapporteerden dat hun autonomiebehoefte meer vervuld raakte. De leraren zagen ook bij de leerlingen dat hun autonomie en zelfsturing toenam.
Artikel: Noordewier, S., Korthagen, F.A.J. & Zwart, R. C. (2009, Augustus). Promoting quality from within: Towards a new perspective on professional development and changes in school culture. Paper presented at the EARLI Conference, Amsterdam. Download.
Andere interessante onderzoekspublicaties over kernreflectie
Van der Padt, J. (2007). Tot de kern komen bij uitstelgedrag: Een onderzoek naar de verhouding tussen theorie en praktijk van de kernreflectiemethodiek. Doctoraalscriptie Universiteit Utrecht. Download.
Burmann, B. (2009, Juli). Leren van binnenuit is leren worden wie je bent: Een praktijkonderzoek naar de toepassing en werking van kernreflectie in de begeleiding van projectgroepen in het HBO. Download.
Van Aart, S., Buitenhuis, S. (2005, augustus). Naar een meetinstrument voor Kernreflectie: Ontwikkeling van een instrument voor het meten van de leereffecten van de kernreflectiebenadering bij studenten met academisch uitstelgedrag. Download.
Williams, J. & Power, K. (2010). Examining teacher educator practice and identity through core reflection. Studying Teacher Education,6(2), 115-130. Download.