Inspiratiebronnen
De kernreflectiebenadering heeft raakvlakken met diverse andere stromingen, benaderingen en theorieën. Angelo Vasalos en Fred Korthagen hebben de essentiële ingrediënten van deze inspiratiebronnen benut om ze bijeen te brengen in een eenvoudige, overzichtelijke methodiek. We noemen hier enkele van de belangrijkste inspiratiebronnen van het werk van het IML:
De positieve psychologie (Seligman, Csikszentmihalyi, Fredrickson)
Dit is een recente nieuwe stroming in de psychologie, die begonnen is rond het jaar 2000. Grondleggers waren Martin Seligman, toenmalig voorzitter van de Amerikaanse vereniging van psychologen (en bekend van het aangeleerde hulpeloosheid-fenomeen) en Mihaly Csikszentmihalyi (bekend van zijn publicaties over flow). Zij stellen dat de psychologie zich te lang en te uitsluitend heeft gericht op trauma’s en afwijkingen van mensen en op methoden om die te ‘behandelen’. Hun stelling is dat de effecten daarvan eigenlijk gering zijn. Volgens hen is het veel effectiever om je te richten op de kracht van mensen, op de kwaliteiten die zij al in huis hebben en die te verbreden en erop voort te bouwen. Dat heeft geleid tot wat Fredrickson het broaden-and-build-model noemt.
In de kernreflectiebenadering zijn de basisbegrippen van de positieve psychologie, zoals character strengths en flow gecombineerd tot een coachingsmethodiek en een visie op leren.
Websites
http://www.msu.edu/~dwong/CEP991/CEP991Resources/Seligman-PositivePsych.doc
http://www.positivepsychology.net/
Literatuur
Csikszentmihalyi, M. (1999). Flow: Psychologie van de optimale ervaring. Amsterdam: Boom.
Fredrickson, B. L. (2002). Positive emotions. In: C.R. Snyder & S. J. Lopez (Eds.), Handbook of positive psychology (pp. 120- 134). Oxford, etc.: Oxford University Press.
Peterson, P. (2006). A primer in positive psychology. Oxford: Oxford University Press.
Seligman, M. E. P. & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5-14.
Courage to teach (Parker Palmer)
Parker Palmer heeft met zijn boeken de aandacht gevestigd op het belang van de inspiratie en identiteit van de leraar. Er is, zo stelt hij, moed voor nodig om als leraar uit te gaan van je eigen ‘heelheid’ en je diepste motivatie voor het onderwijs en de leerlingen. Zijn inmiddels beroemde boek The courage to teach is vertaald in het Nederlands als Leraar met hart en ziel.
Website
http://www.couragerenewal.org
Literatuur
Palmer, P. J. (1998). The courage to teach. San Francisco: Jossey-Bass.
Palmer, P.J. (2004). A hidden wholeness: The journey toward an undivided life. San Francisco: Jossey-Bass.
Palmer, P.J. (2005). Leraar met hart en ziel. Groningen: Wolters-Noordhoff.
Diamond Approach (Almaas)
De diamantbenadering van Almaas is een transpersoonlijke psychologie, waarin verbinding wordt gelegd met spiritualiteit. Almaas stelt dat de essentie (of kern) van de mens is als een veelzijdige diamant waarin vele kwaliteiten aanwezig zijn. Ze worden alleen soms geblokkeerd, bijvoorbeeld door belemmerende overtuigingen of belemmerende gedragspatronen. Almaas heeft methoden ontwikkeld om daar weer het contact mee te herstellen.
Website
http://www.ahalmaas.com/Books/index.htm
Literatuur
Almaas, A. H. (1995). Essentie, de diamanten weg naar zelf-realisatie. Heemstede: Altamira.
Almaas, A.H. (1998). The pearl beyond price. Berkeley, CA: Diamond Books.
Almaas, A.H. (2004). The inner journey home. Boston/London: Shambala.
Presence (Senge et al) en and Mindfulness (Brown & Ryan)
In het recente werk van Peter Senge en zijn collega’s (waarvan Otto Scharmer een belangrijke theoretische denker is) staat het begrip presence centraal. Daarmee wordt verwezen naar het belang van het ons verbinden met onszelf als tegenhanger voor de gerichtheid op de buitenwereld. Senge e.a. zien die verbinding tussen binnen en buiten zelfs als een essentiële ontwikkelingsrichting voor de mensheid als geheel. Zij stellen dat onze gerichtheid op de buitenkant, die tot uitdrukking komt in steeds slimmere strategieën om onze omgeving te manipuleren - bijvoorbeeld de natuur - tot catastrofes op wereldschaal leidt. Hun overtuiging is dat slechts de verbinding tussen de binnen- en buitenkant de mensheid kan redden. Volgens hen is het dus ook van groot belang waar organisaties het accent op leggen als het om het functioneren van hun eigen mensen gaat.
Nauw verwant aan het begrip presence is het begrip mindfulness, van oorsprong een boeddhistisch begrip dat in sneltreinvaart de westerse psychologie begint binnen te dringen. Mindfulness verwijst naar ons vermogen om ons hier-en-nu gewaar te zijn van ons lichaam, denken, voelen, willen en van gewaarzijn zelf.
Websites
http://www.theoryu.com
http://www.presencing.com
Literatuur
Brown, K.W., & Ryan, R.M. (2003). The benefit of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 822- 848.
Rodgers, C.R., & Raider-Roth, M.B. (2006). Presence in teaching. Teachers and Teaching: theory and practice, 12(3), 265-287.
Senge, P., Scharmer, C.O., Jaworski, J & Flowers, B.S. (2004). Presence: Exploring profound change in people, organizations and society. Londen: Nicolas Brealey. Dit boek is ook vertaald in het Nederlands.
De ervaring van een schoolopleider met het (laten) benoemen van kernkwaliteiten
Als inspiratiebron vermelden we hier ook de reflectie van een schoolopleider, Hans van Hinsberg. Hij raakte geïnspireerd door het idee zijn stagiaire te helpen bij de bewustwording van haar kernkwaliteiten. Eerst ging het niet zo goed met deze stagiaire, maar door te focussen op haar kwaliteiten kwam er een wending in haar professionele ontwikkeling. Het verhaal van Hans.